Waar hecht je waarde aan? Zeven plekken om het te ontdekken

Zeven plekken om te ontdekken wat voor jou telt.

Je waarden zijn niet altijd gemakkelijk te benoemen.

Misschien weet je dat je meer rust wilt, maar niet precies wat rust voor jou betekent. Misschien vind je vrijheid belangrijk, maar merk je dat je agenda nauwelijks ruimte laat om zelf te kiezen. Of misschien ontdek je pas wat je belangrijk vindt wanneer iemand eroverheen gaat.

Je dagelijkse leven bevat aanwijzingen over wat voor jou betekenisvol is.

Hier zijn zeven plekken om te beginnen.

Wil je eerst weten wat waarden precies zijn en hoe ze als kompas werken? Lees dan ook: Waarden: het kompas van essentisme.

1. Ruimte — Wat bewaar je?

Ik heb al een hele tijd een Mr. Wattson-lampje. Ik vind het een prachtig ontwerp, maar het heeft eigenlijk geen vaste plek. Het verhuist van kast naar vensterbank, naar tafel en terug naar de kast.

Waarom vind ik het zo moeilijk om het los te laten? Misschien omdat ik vormgeving en mooie dingen belangrijk vind. Misschien wil ik het gewoon niet wegdoen omdat ik het te leuk vind. Ik weet het niet precies.

Wat me bezighoudt, is de vraag wanneer iets dat ik waardevol vind ook echt een plek verdient. Iets mooi vinden en het bewaren zijn niet noodzakelijk hetzelfde.

Onderzoeksvraag: Wat zegt de manier waarop ik spullen bewaar over wat ik belangrijk vind?

2. Tijd — Waar ga je naartoe?

Je agenda laat zien waar je tijd werkelijk naartoe gaat. Maar niet alles wat erin staat, heb je zelf gekozen.

Sommige afspraken horen bij je werk. Andere vloeien voort uit verplichtingen, verwachtingen of omstandigheden. En soms maak je bewust tijd voor iets wat je belangrijk vindt.

Kijk naar de afgelopen week. Welke momenten wilde je echt niet missen? Welke afspraken gaven je voldoening? Waar had je graag meer tijd voor gehad?

Misschien ontdek je dat je tijd wilt maken voor verbondenheid, leren, betekenis, rust of zelfstandigheid. Misschien zie je vooral een verschil tussen wat belangrijk voor je is en wat daadwerkelijk ruimte krijgt.

Ook dat verschil is waardevolle informatie.

Onderzoeksvraag: Waar wil ik bewust tijd voor maken, en wat houdt me daar soms van weg?

3. Aandacht — Waar luister je naar?

Ik merk dat zelf wanneer iets niet loopt zoals ik verwacht. Mijn aandacht blijft er dan vaak aan hangen. Onlangs stond een infraroodpaneel vijftien uur aan zonder dat we het doorhadden. Het voorval bleef in mijn hoofd rondspoken, ook al was er niets meer aan te veranderen.

Achteraf vroeg ik me af wat me zo bezighield: de verspilde energie, het gevoel dat dit niet had mogen gebeuren, of de moeite om iets wat eenmaal gebeurd was los te laten.

Misschien raakte het aan zorgvuldigheid of aan mijn behoefte om dingen goed te doen. Ik weet niet of één waarde het hele verhaal verklaart. Waar gaat jouw aandacht naartoe wanneer iets niet loopt zoals je verwacht? En wat maakt het zo moeilijk om het los te laten?

Denk ook aan de gesprekken die je bijblijven, de onderwerpen waarover je graag leest of de mensen naar wie je echt luistert. Waar word je nieuwsgierig van? Welke gesprekken geven je het gevoel dat je dichter bij iemand komt? Bij welke onderwerpen verlies je de tijd uit het oog?

Je aandacht kan wijzen op waarden als verbondenheid, kennis, rechtvaardigheid of creativiteit. Maar ook ergernis en gepieker kunnen aanwijzingen geven over wat je belangrijk vindt. Ze vertellen niet automatisch welke waarde er speelt; soms spelen vermoeidheid, onzekerheid of onvervulde behoeften mee.

Onderzoeksvraag: Waar gaat mijn aandacht vanzelf naartoe, en wat maakt dat voor mij betekenisvol?

4. Beweging — Wat heeft je lichaam nodig?

Je lichaam maakt deel uit van je dagelijks leven, maar krijgt niet altijd de ruimte om mee te spreken.

Wanneer voel je je goed in je lichaam? Wanneer merk je dat je over je grenzen gaat? Welke vorm van beweging geeft je plezier of helpt je om je hoofd leeg te maken?

Misschien ontdek je dat je behoefte hebt aan vitaliteit, avontuur, vrijheid of evenwicht. Misschien merk je vooral dat je rust nodig hebt.

Probeer niet meteen van je antwoorden een nieuw verbeterproject te maken. Het gaat niet om wat je allemaal zou moeten doen, maar om wat je opmerkt.

Onderzoeksvraag: Wat helpt mij om me goed te voelen, en wat zegt dat mogelijk over wat ik nodig heb of belangrijk vind?

5. Bezit — Waarom zeg je ja?

Je hoeft niet alleen naar de spullen te kijken die je al hebt. Kijk ook naar wat je binnenlaat.

Waarom koop je iets? Omdat je het nodig hebt, omdat het je blij maakt, omdat je het mooi vindt of omdat anderen het ook hebben? Misschien koop je soms iets om jezelf te belonen of omdat je bang bent een kans te missen.

Er is geen fout antwoord. Het interessante zit in het verschil tussen wat je bewust kiest en wat bijna vanzelf gebeurt.

Een aankoop kan passen bij waarden als schoonheid, comfort of zelfstandigheid. Die kan ook voortkomen uit gewoonte, sociale druk of een behoefte aan troost. Soms spelen verschillende redenen tegelijk.

Onderzoeksvraag: Wat maakt dat ik iets wil hebben, en past die reden bij wat voor mij belangrijk is?

6. Prikkels — Wat laat je binnen?

Je krijgt voortdurend informatie, beelden, geluiden, meningen en verwachtingen binnen.

Welke prikkels zoek je op? Welke vermijd je? Wat geeft je inspiratie, en wat maakt je onrustig?

Misschien volg je graag nieuws omdat betrokkenheid bij de wereld belangrijk voor je is. Misschien zoek je stilte omdat je ruimte nodig hebt om na te denken. Soms merk je dat sociale media je verbinden met anderen, maar je tegelijk ontevreden maken over je eigen leven.

Je hoeft niet alles wat onrust geeft uit je leven te verwijderen. Soms is iets ongemakkelijk omdat het je confronteert met iets belangrijks. Het helpt om te onderzoeken wat er precies gebeurt.

Onderzoeksvraag: Welke prikkels dragen bij aan het leven dat ik wil leiden, en welke nemen vooral ruimte in?

7. Werk — Wat doet ertoe?

Werk neemt vaak een groot deel van je tijd en energie in. Maar wat maakt werk voor jou betekenisvol?

Is het de mogelijkheid om iets bij te dragen? Of dat je goed werk aflevert? Misschien ervaar je vrijheid in de manier waarop je werkt? De mogelijkheid om samen te werken met anderen, iets nieuws te leren of financiële zekerheid op te bouwen?

Denk aan een werkmoment waarop je tevreden was, ook als niemand je daarvoor complimenteerde. Wat maakte dat moment waardevol?

Kijk ook naar momenten van frustratie. Was er iets wat botste met wat je belangrijk vindt? Of was je vooral moe, overbelast of teleurgesteld?

Niet elke frustratie wijst op een geschonden waarde. Maar terugkerende ervaringen kunnen je wel helpen zien wat je nodig hebt om je werk betekenisvol te vinden.

Onderzoeksvraag: Wanneer voelt mijn werk betekenisvol, en wat maakt dat verschil?

Wat ontdek je wanneer je terugkijkt?

Je hoeft de zeven plekken niet in één keer te onderzoeken. Kies er één die je aanspreekt, of neem ze rustig na elkaar door.

Kijk daarna nog eens naar je antwoorden.

Welke thema’s kwamen op verschillende plekken terug? Waar zag je verbondenheid, vrijheid, rust, zorgvuldigheid, creativiteit of iets anders opduiken? Was er iets wat je verraste?

Probeer niet te snel een etiket op jezelf te plakken. Wat je bewaart, waar je tijd aan besteedt of waar je je aan ergert, kan iets vertellen over je waarden. Het is geen sluitend bewijs. Je gedrag wordt ook beïnvloed door je omstandigheden, gewoontes en behoeften.

Zie wat je ontdekt daarom als een beginpunt.

Neem even de tijd voor deze vier vragen:

Wat lijkt voor mij belangrijk te zijn?
Waar zie ik dat vandaag al terug in mijn leven?
Waar zou ik daar bewuster ruimte aan willen geven?
Welke kleine keuze kan ik de komende week maken om dat te onderzoeken?

Je hoeft niet meteen je hele leven om te gooien. Kijk gewoon wat die kleine keuze je leert.

Wat verdient een plek?

Waarden helpen je richting te geven aan je keuzes. Maar ze nemen het kiezen niet van je over.

Je kunt meerdere dingen belangrijk vinden. Je kunt niet altijd alles de ruimte geven die je zou willen. En wat vandaag past, hoeft morgen niet meer de beste keuze te zijn.

Daarom is het niet de bedoeling om een perfecte lijst van waarden samen te stellen. Het gaat erom steeds beter te herkennen wat voor jou betekenisvol is, en daar bewuster mee om te gaan.

Wil je graag onderzoeken wat jouw waarden zijn? Vraag het gratis oefenblad ‘Mijn kompas’ aan.

Want hoe beter je ziet wat voor jou telt, hoe bewuster je kunt kiezen wat een plek verdient.